کد خبر : 2864
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۷ - ۱۱:۰۰

به مناسبت سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

به مناسبت سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی
تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی در 19آذرماه سال 1363 به فرمان امام خمینی ره صورت گرفت.؛

به مناسبت سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

 

در ۲۲ دی ماه ۱۳۵۷ یک ماه قبل از انقلاب اسلامی، حرکتی بسیار حیاتی در راستای حرکت عظیم معمار کبیر انقلاب اسلامی به صورت آشکار توسط ایشان رخ داده که قابل تامل است.

با توجه به ایجاد انحرافات احتمالی، توسط مفسدین در مسیر انقلاب، دکترین مهندسی این حرکت عظیم یعنی امام خمینی ره، دغدغه خود را با شهید بزرگوار آیت الله بهشتی ره اینطور قلم می زند:

مضمون متن نامه اشاره به قراری که امام با ایشان داشتند مربوط است، که قرار بود با آمدن شهید بزرگوار آیت الله مطهری ره به راه اندازی این شورا اقدام کنند، تا جمعی از متدینین با تقوا جلوی نفوذ عناصر مفسد ضد اسلام و انقلاب را بگیرند. حضرت امام ره عجله خود را در انجام این کار به سمع و بصر شهید بهشتی می رساند. نگرانی حضرت امام در لحن نامه گویای اهمیت بسیار زیاد تشکیل شورای انقلاب اسلامی دارد.

امام خمینی ره گویا متوجه مطلبی شده اند و این را می دانند که فرهنگ غربی در برخی از مردم جامعه و مراکز و اداره ها و گویش ها و گفتمان ها تاثیراتی داشته و برای ریشه کن کردن این فرهنگ مخرب بایستی سالیان سال زحمت کشیده شود و خون دلها خورده شود وتلاش های مستمر شکل بگیرد تا بتواند این نفوذ چشم گیر غربی که در سطح فرهنگی علمی کشور ریشه کن و جایگزینش را همان تفکر ناب محمدی صلی الله علیه و آله قرار دهد.

لذا علاوه بر کلیه ی افراد حقوقی و حقیقی ستاد انقلاب اسلامی روسای سه قوه حجج الاسلام آقای خامنه ای، آقای رفسنجانی، آقای اردبیلی، آقای مهدوی کنی، آقایان رضا داوری، سید کاظم اکرم وزیر آموزش، پرورش و نصرالله پور جوادی، محمد رضا هاشمی را به آن چند نفر اضافه نمودند.

امام خامنه ای نیز در تاریخ ۱۴/۹/۷۵ پیامی را با این مضمون که ترکیب اعضا را نشان می داد و نکاتی بسیار ارزشمند و خطر نسبت به این شورا مبذول فرمودند:

مضمون پیام به این شرح است که امام خامنه ای در ابتدای پیام تشکیل این شورای عالی انقلاب فرهنگی را به تدبیر حکیمانه امام راحل و عظیم اشان بجای آن ستاد انقلاب فرهنگی قلم داد نموده و نقش فعال این شورا را در عرصه های مختلف فرهنگی من جمله دانشگاه ها گوش زد کرده و به برکات بسیار زیاد آن اشاراتی دارند و نیز به این نکته قابل توجه که با وجود پیشرفت کشور در کارهای سازندگی و افزایش دامنه دار نیاز به علم ودانش و فن آوری های مختلف لازم بودن این شورا را امری با تاکید معرفی می کنند.

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

و نسبت به افزایش جمعیت دانشجویان در سطح کشور کیفیت بخشیدن به مایه های علمی و تحقیق در این مرکزهای بزرگ علمی و دوّماً تربیت و پرورش معنویت بین دانشجویان و هدایت تفکر و هدایت علمی آنان را مورد توجه قرار داده اند.

در قسمتی دیگر از این پیام ارزشمند اشاراتی به هجمه فرهنگی همه جانبه دشمنان نسبت به ارزش های انقلاب اسلامی و فرهنگ اصیل ملی و باورهای عمیق مردمی آمده است:

همه این حقایق مهم و هشدار دهنده مسئولان فرهنگی کشور را به تدبیری برتر و اهتمامی بیشتر و تلاشی گسترده تر فرا می خواند و به ویژه شورای عالی انقلاب فرهنگی را که در جهاد ملی با بی سوادی و عقب ماندگی علمی و تبعیت فرهنگی، در حکم ستاد مرکزی و اصلی است، به تحرک و نو آوری و همت گماری بر می انگیزد.

حال که با اهمیت موضوع توسط بنیانگذار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و خلف صالح ایشان امام خامنه ای آشنا شدیم شاید سوال این باشد که این شورا چه وظیفه ای در قبال این نظام بصورت ریز دارد.

این نهاد در بین دیگر سازمان های موجود در کشور اسلامی ایران مشغول به فعالیت از قانون گذاری می باشد. که به فرمان امام ره همچنان که اشاره شد تشکیل گردید، ولی در قانون اساسی پیش بینی نشده است حتی در سال ۱۳۶۸ نیز که مجددا قانون اساسی مورد بررسی و بازنگری واقع شد به آن اشاره نشده است.

با وجود اینکه دو دهه از تشکیل این نهاد می‌گذرد هنوز جایگاه حقوقی شورا مورد توجه قرار نگرفته است اقدام عملی جهت ایجاد این شورا دوازدهم فروردین سال ۱۳۵۸ می باشد.

این شورا در طول دو دهه گذشته اقدامات فراوانی در راستای اهداف فرهنگی علمی کشور عزیزمان ایران داشته است.

یک بحثی که چند سالی است به آن پرداخته شده این است که با توجه به اینکه شورای نگهبان برخی از مصوبات مجلس را مغایر با قوانین شورای انقلاب فرهنگی می داند. چگونگی تاثیر این شورا با توجه به اینکه در قانون اساسی حرفی از آن زده نشده است بسیار زیاد بوده است و حال سوال اینجاست که چگونه چنین شورایی انقدر می‌تواند پرتأثیر باشد ؟ آیا این نهاد قانونی است ؟

بر فرض اینکه این شورا قانونی است آیا بر مصوبه های آن می توان قانون اطلاق کرد؟

مصوبات این شورای عالی انقلاب فرهنگی در چه طبقه ای از منابع حقوقی و در چه مرتبه ای از حقوق قرار دارد؟

آیا شورای نگهبان می تواند مصوبات مجلس را به استناد مغایرت با مصوبات شورای انقلاب فرهنگی و ناسازگاری با آن باطل اعلام نماید؟

آیا بالعکس مجلس شورای اسلامی توان نسخ مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی را دارد؟

این سوالات بسیار مهم است و لذا لازم می باشد که دیدگاه حقوقی شورا مورد بررسی قرار داده شود .

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

*روند تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

به محض اینکه امام خمینی رحمه الله علیه حساسیت این نهاد را احساس کرد دستور به تاسیس این شورا دادند. در قسمتی از فرمان در تاریخ ۲۳/ ۳/ ۱۳۵۹ می‌فرمایند:

مدتی است ضرورت انقلاب فرهنگی که امری اسلامی است و خواست  ملت مسلمان می باشد اعلام شده است و تاکنون اقدام موثری انجام نشده است و ملت اسلامی و خصوص دانشجویان با ایمان متعهد نگران آن هستند، بر این اساس به حضرات آقایان … مسئولیت داده می‌شود تا ستادی تشکیل دهند و از افراد صاحب نظر متعهد از بین اساتید مسلمان و کارکنان متعهد از  بین اساتید مسلمان و کارکنان متعهد و دانشجویان متعهد با ایمان و دیگر قشرهای  تحصیل کرده، متعهد و مومن به جمهوری اسلامی دعوت نمایند تا شورایی تشکیل دهند.

این ستاد تا نیمه دوم سال ۱۳۶۲ به فعالیتی که مقرر شده بود ادامه داد .

در آن زمان رئیس جمهور وقت پیشنهاد ترمیم  و تکمیل این کشور را حضرت امام رحمه الله علیه دادند امام به پیشنهاد ایشان جوابی در تاریخ ۸/۶/۱۳۶۲پیامی صادر نمودند:

امید است با ترمیم ستاد محترم و کوشش دانشجویان عزیز متعهد و هماهنگی اساتید محترم و تلاش تمامی دست اندرکاران مومن و پشتیبانی ملت معظم این پایگاه اسلامی و ملی که سرنوشت کشور در آتیه دور و نزدیک به آن پیوستگی دارد با استقلال و شایستگی به خدمت خود ادامه دهد .

در تاریخی دیگر۱۹/۹/ ۶۳ امام خمینی فرمانی دیگر را به این ستاد انقلابی فرهنگی ابلاغ کردند و اعضای جدید شورا معرفی شدند.

اینک با تشکر از زحمات ستاد انقلاب فرهنگی، برای هرچه بارور شدن انقلاب در سطح کشور تقویت این نهاد را لازم دیدم … امید است با فضل و توفیق الهی موفق شوند این امر خطیر را با کوشش و جدیت به  ثمر برسانند …

بعد از اینکه امام فرمان بالا را ابلاغ نمودند این ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تبدیل شد.

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

*اعضای فعلی شورای عالی انقلاب فرهنگی (حقوقی و حقیقی)

 

اسامی از وبسایت رسمی شورای عالی انقلاب فرهنگی (farhangoelm.ir) گرفته شده است.

* اعضای حقوقی شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

حسن روحانی (رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی)

علی لاریجانی (نائب رئیس اول و رئیس مجلس شورای اسلامی)

صادق آملی لاریجانی (نائب رئیس دوم و رئیس قوه قضائیه)

محمد رضا مخبر دزفولی (دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی)

احمد جنتی (عضو افتخاری)

سید عباس صالحی (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی)

منصور غلامی (وزیر علوم، تحقیقات و فناوری)

سید حسن قاضی زاده هاشمی (وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی)

سید محمد بطحایی (وزیر آموزش و پرورش)

مسعود سلطانی فر (وزیر ورزش و وجوانان)

محمد باقر نوبخت (معاون برنامه ریزی و نظارت راھبردی)

معصومه ابتکار (معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده)

سورنا ستاری (معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان)

عبدالعلی علی‌ عسکری (رئیس سازمان صدا و سیما)

محمد قمی (رییس سازمان تبلیغات اسلامی)

شورای عالی انقلاب فرهنگی

شورای عالی انقلاب فرهنگی

*اعضای حقوقی شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

حسن روحانی (رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی)

علی لاریجانی (نائب رئیس اول و رئیس مجلس شورای اسلامی)

صادق آملی لاریجانی (نائب رئیس دوم و رئیس قوه قضائیه)

محمد رضا مخبر دزفولی (دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی)

احمد جنتی (عضو افتخاری)

سید عباس صالحی (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی)

منصور غلامی (وزیر علوم، تحقیقات و فناوری)

سید حسن قاضی زاده هاشمی (وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی)

سید محمد بطحایی (وزیر آموزش و پرورش)

مسعود سلطانی فر (وزیر ورزش و وجوانان)

محمد باقر نوبخت (معاون برنامه ریزی و نظارت راھبردی)

معصومه ابتکار (معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده)

سورنا ستاری (معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان)

عبدالعلی علی‌ عسکری (رئیس سازمان صدا و سیما)

محمد قمی (رییس سازمان تبلیغات اسلامی)

ابوذر ابراهیمی ترکمان (رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)

احمد واعظی (رئیس دفتر تبلیغات اسلامی)

مصطفی رستمی (رئیس نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه‌ها)

حمیدرضا طیبی (رئیس جهاد دانشگاهی)

زهرا آیت اللهی (رئیس شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و خانواده)

محمد مهدی طهرانچی (سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی)

احمد مازنی (رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی)

محمدرضا عارف (رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی)

حسینعلی شهریاری (رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس)

 

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

اعضای حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

رضا داوری اردکانی، علی رضا اعرافی، حمید پارسانیا، غلامعلی حدادعادل، عبدالله جاسبی، حسن رحیم پور ازغدی، علی اکبر رشاد، محمد رضا عارف، محسن قمی، منصور کبگانیان، حسین کچویان

محمد علی کی نژاد، عزت الله ضرغامی، مهدی گلشنی، محمود محمدی عراقی ، محمد رضا مخبر دزفولی، محمد محمدیان ، صادق واعظ زاده، علی اکبر ولایتی، (اعضای شورای انقلاب فرهنگی)

 

ابوذر ابراهیمی ترکمان، ( رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)، احمد واعظی (رئیس دفتر تبلیغات اسلامی) ، مصطفی رستمی (رئیس نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه‌ها)، حمیدرضا طیبی

(رئیس جهاد دانشگاهی) ، زهرا آیت اللهی (رئیس شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و خانواده)، محمد مهدی طهرانچی، (سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی)، احمد مازنی (رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی)، محمدرضا عارف، (رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی)، حسینعلی شهریاری (رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس)

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

* ساختار و تشکیلات شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

در بررسی این ساختار به اختصار اعضای شورا را ۱۷ عضو مشخص گردیده است.

این شورا در دوره و سومین جلسه خود و چهارم یازدهم ماه بهمن ۱۳۶۳ برای اداره جلسات و تنظیم برنامه خود آیین نامه و مدون  مصوب کردند.

این شورای عالی دارای رئیس و منشی و نایب رئیس و یک دبیر است که از میان اعضا انتخاب می شوند.

دو شرط اصلی در ماده ۷ تصریح گردیده است.

 

شرط اول : مصوبه حتما  از رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه رای گیری برخوردار باشد و این اکثریت نمی‌تواند از هفت رای کمتر باشد.

شرط دوم : این که لااقل یکی از روسای قوای سه گانه کشور به آن رای مثبت داده باشند. در غیر این صورت، موضوع مجددا بایستی در جلسات بعدی مطرح و رای گیری انجام گیرد.

تبصره ۸ ماده ۹ می‌گوید:

رای گیری باید راجع به موافقت با موضوع باشد نه مخالفت با آن.

و بر اساس ماده ۱۰ جلسات عادی شورا هفته ای یکبار تشکیل می‌شود و جلسات  فوق العاده به دعوت رئیس شورای عالی و یا به تقاضای یک دوم کل  اعضا مشروط به اینکه در میان درخواست کنندگان، یکی از روسای قوای سه گانه وجود داشته باشد تشکیل می شود بر اساس ماده ۱۱ شورا دارای دبیرخانه ای خواهد بود که زیر نظر رئیس دائمی شورا فعالیت می کند‌.

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

*هدف های اصلی و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی چیست؟

 

بیشترین کار و موثرترین فعالیت از همان نام این شورا مشخص می شود که کارکرد فرهنگی و حل و فصل و برنامه ریزی برای امور فرهنگی کشور در بخش های دانشگاهی و مدرسه ها و آموزشگاه ها و… مربوط باشد به این شورا وابستگی دارد.

 

*در بحث جلسات اولی شورا هدف گذاری این نهاد انقلابی این‌گونه پی ‌ریزی شده است :

  1. در جامعه ی اسلامی نفوذ و گسترش فرهنگ اسلامی را دنبال کند .
  2. محیط های علمی سراسر کشور را تزکیه نماید و پاکسازی کند.
  3. بر اساس فرهنگ اسلامی فونداسیون مراکز علمی و دانشگاهی و مراکز فرهنگی هنری را پی ریزی نماید .
  4. سوادآموزی را عمومیت دهد در بین تمام اقشار جامعه و همچنین تقویت و گسترش سطح فکری و تحقیقاتی و علم آموزی در جامعه .
  5. آثار اسلامی و ملی معرفی و حفظ و احیا گردند.
  6. به کشورهای دیگر نیز آثار و افکار فرهنگی انقلاب اسلامی را گسترش دهند در قالب نشر آثار .

    سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

    سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

*اگر به سراغ شرح وظایف این شورا برویم موارد زیر را می توان برای این شورا لیست نمود:

۱-برای هر مسیری یک نقشه راه نیاز است که این شورا عهده دار تدوین و تصویب اصول ،اهداف،سیاست ها و برنامه ریزی فرهنگی و علمی کشور و همچنین به روز شدن آن نقشه مهندسی فرهنگی کشور را بر عهده دارد.

۲- به عنوان تهیه کننده و تدوین گر نقشه کلی و جمعی علمی کشور

۳- تهیه وتدوین یک طرح توسعه و تحولی در نظام پژوهشی و تعلیم و تربیت کشور را بر عهده دارد.

۴- هدایت و ساماندهی مدیرت کلان د ستگاههای فرهنگی ،آموزشی و پژوهشی و رسانه های کشور

۵-برنامه ریزی برای مواجههی اکتیو و مدبرانه با تهاجم فرهنگی با استفاده کردن از روش های کار آمد

۶-رصد و نظارت مداوم در تحولات برنامه هایی که برای توسعه کشور و فرهنگی کشور و علمی کشور و پژوهش و فناوری کشور و ارائه ی راهبردهای مناسب

۷ – این شورا بایستی سیاستگذاری در راستای حمایت و بهره گیری از آن اشخاصی که صاحب نظرند قدم بردارد و ایجاد و زمینه سازی کردن برای رونق مناظرات در حوزه های فرهنگی و علمی در سطح کشور

۸ – با توجه به چشم اندازی که نظام برنامه ریزی کرده این شورا بایستی به صورت فعال در برنامه ریزی کردن جامع کشور در زمینه ی فرهنگی و علمی اقدامات لازم را مبذول نماید.

۹ – حمایت و برنامه ریز در جهت جذب کردن و ارتقاء دادن نخبگان و حتی تربیت و پرورش دادن علمی و معنوی همین استعداد های بسیار درخشان و بهره گیری کردن از توانایی ها و ابتکارت و خلاقیت های آنها در حوزه فرهنگ و علم در سراسر کشور

۱۰ – کلیه ی قوانین و ملاک های اساسی که در تاسیس کردن موسسه ها ومرکزهای علمی و فرهنگی و تحقیقاتی ، فرهنگستان ها و دانشگاه ها و پژوهشکده ها ومصوب کردن قوانینی برای اساسنامه های دانشگاه های خاص

۱۱ – این شورا بایستی قوانین کلی را برای گزینش کردن مدیران فرهنگی و علمی کشور استادان و معلمان و دانشجوها تدوین نماید.

۱۲ – در این شورا بحث مالی نیز و نحوه سهام بندی اعتبارات فرهنگی علمی و… و نحوه ی اولویت آنها در برنامه های پنج ساله و اعتبارات سالیانه مورد بررسی و سیاست گذاری شود.

۱۳ – طراحی کردن سازو کارهای مناسب برای اجرایی کردن مصوبات شورا در دستگاه های گوناگون کشور و همچنین نظارت بر اجرا

۱۴ – ارزیابی نیز یکی از وظایف این شورا است که برنامه های توسعه فرهنگی علمی و اجتماعی کشور مورد بررسی ونظارت قرار می گیرد.

۱۵ – در خارج از کشور نیز نحوه سیاستگذاری و برنامه ریزی مدیریت فرهنگی علمی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گیرد.

۱۶ – نحوه ساماندهی صدا و سیما نیز و سیاست های رسانه ای نظام در این شورا مورد تعیین واقع می شود.

۱۷ – نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران چونکه اسلامی است مبنای اسلام ناب محمدی بایستی در حاکمیت آن سیاستگذاری شود.

۱۸ – تولیدات فرهنگی نیز بر اساس همان ارزش های اسلامی و اصیل سیاستگذاری می گردد.

۱۹ – پیوست های فرهنگی در طرح های ملی و مهم اقتصادی ،عمرانی و صنعتی کشور مورد تصویب قرار می گیرد.

۲۰ – فکری اساسی و تدوین برنامه ای جهت ایجاد وحدت بی حوزه ودانشگاه

۲۱ – تدوین محتوای موجود دردانشگاه ها جهت اصلاح این علوم چه علوم انسانی و چه علوم اجتماعی بر همان اساس ارزش ها ی مقدس اسلامی

۲۲ – ایجاد فضا و زمینه ای برای اجرا کردن نقشه اصل مهندسی هدفمند و فرهنگی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران

۲۳ – شاخص های اصلی فرهنگی کشور توسط این شورا تعیین و تصویب می گردد.

۲۴ – تربیت کردن اساتیدی شایسته برای دانشگاه ها و گزینش افراد تربیتی برای عرصه علمی کشور

۲۵ – حتی این شورا یکی از وظایفش گزینش دانشجویان می باشد.

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

*مشروعیت  این نهاد با توجه به اینکه در قانون اساسی دیده نشده است، چگونه می باشد؟

عده ای در راستای دفاع از مشروعیت این نهاد انقلابی اینطور بیاناتی را داشته‌اند چون این شورای عالی انقلاب فرهنگی به فرمان حضرت روح الله رحمت الله علیه با ولی امر مسلمین طرح ریزی و بنیاد نهاده شد همین عمل  موجب مشروعیت آن است .

اینها گویند : مقام رهبری ایران در قانون اساسی با عنوان ولایت مطلقه فقیه آورده شده است لذا هر چه  را که صلاح  مسلمین بداند مجاز است که آن را ایجاد نماید و خارج از توان و اختیار مقام رهبری است .

این بحث در چند مورد دیگر نیز مثل نهاد های دادگاه ویژه روحانیت و مجمع تشخیص مصلحت نظام تا پیش از زمانی که در قانون اساسی در بازنگری سال ۱۳۶۸ جز قانون اساسی شود همین بحث‌ها را داشت . پس بحثی که  در مورد مشروعیت و قانونی بودن شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌شود .

در واقع بحث از حیطه اختیارات رهبری و نحوه کیفی بودن آن در قانون اساسی می باشد . در اصول ۱۱۰ و ۱۱۲ و ۱۱۳ و  ۱۷۶و۱۷۷ می توان وظایف و اختیارات رهبری را مشاهده نمود . یکی از مسائل مهم و اصول اساسی مربوط به ولایت فقیه این است که آیا اختیارات رهبری در مواردی که در قانون اساسی آمده است منحصر می گردد یا آنچه آمده است از باب نمونه است و اختیارات رهبری فراتر از آنهاست ؟

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

برخی از افراد برای این عقیده اند که آنچه در قانون اساسی در مورد اختیارات رهبری آمده است را فقط رهبری باید انجام دهد و کسی دیگر اجازه دخالت در امور را ندارد .

البته نه این که تمام اختیارات رهبری در همین موارد باشد .

عده ای دیگر نظر مخالف دارند و گویند که این اختیارات  فقط ، منحصر به رهبری است و دیگر هیچ اختیاری ندارد  و اختیارات رهبری را در اصل ۱۱۰ قانون اساسی بیان دارند.در سال  ۱۳۶۸ در بازنگری قانون اساسی این اصل مورد توجه برخی قرار گرفته ولذا مطرح گردیده که بایستی چند واژه به این قانون اضافه شود که این کلمات است((…وسایر وظایفی که در قانون اساسی و کتب فقه اسلامی بر عهده ولی امر مسلمین گذارده شد .

البته این پیشنهاد نتوانست نظر اعضا را جلب کند .

پیشنهادی  دیگر مطرح شد که افزودن قید مطلقه را به قانون و اصل ۱۰۷ بیافزاید که  به این شرح: (( … رهبر منتخب به خبرگان ولایت مطلقه امر و همه مسئولیت های ناشی از آن را بر عهده خواهد داشت )) که این پیشنهاد نیز به تصویب نرسید .

اصل مذکور پس از الحاق قید مطلقه  به شرح ذیل قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از : قوه مقننه ،  قوه مجریه و قوه قضاییه که زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آینده این قانون اعمال می‌گردند و این قوا مستقل از یکدیگرند . تنها این پیشنهاد  به تصویب رسید و در حال حاضر اصل ۵۷ قانون اساسی است .

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

حال مفهوم ولایت مطلقه فقیه چیست؟

این نظریه که به دست مبارک حضرت امام خمینی رحمه الله علیه مطرح گردید و جز ادبیات حقوقی کشور شد در سال‌های پایانی عمر امام بود .

 

و این واژه با ولایت عامه فقیه چه تفاوتی دارد؟

منظور امام از طرح این واژه و اصطلاح ولایت فقیه یکسان بودن  اختیارات فقیه با اختیارات رسول خدا و ائمه علیهم السلام می باشد .

این نوع اختیارات در نحوه حکومت داری همانگونه که برای نبی و اسلام مطرح است برای ولی فقیه هم مطرح است  و به این شبهه که  فضایل اهل بیت به مراتب بیشتر از فضایل  فقیه است .  با این حال چگونه پذیرفته می شود که اختیارات ولی فقیه مساوی است با اختیارات نبی و ائمه  ، امام عزیز این چنین جواب دادند : این توهم باطل و غلط است ، زیادی فضایل معنوی ، اختیارات حکومتی را افزایش نمی‌دهد خطیب جمعه تهران نیز نکته ای  در مورد اختیارات ولی فقیه بیان کردند که اختیارات ولی فقیه در چارچوب احکام اسلام است .

امام عزیز در جواب این شخص این طور بیان کردند که حکومت از احکام اولیه اسلام بوده و بالاتر از نماز و روزه و حج است .

و در صورت لزوم برای حفظ حکومت دینی می توان بعضی از احکام را به طور موقت تعطیل کرد .

آنچه اختیارات حاکم اسلامی را محدود و مقید می کند مصلحت اسلام و مسلمین است یعنی حاکم اسلامی حق ندارد تصمیم بر خلاف مصالح اسلام مسلمین اتخاذ نماید و از سوی دیگر هر چه مصلحت اسلام و مسلمین اقتضا کند  او مجاز به انجام دادن است .

این بیاناتی که به سمع و نظر عزیزان رسید بیانات بنیانگذار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران امام خمینی رحمه الله علیه  است .

در این مرحله بایستی هماهنگی بین قانون اساسی و نظرات امام راحل را در قانون  بررسی کرد .

به نظر می‌رسد افراد ناظر در تدوین و بازنگری قانون اساسی همین نظر امام راحل رحمت الله علیه را داشته‌اند .شاهد بر این ادعا اینست که  یکی از افراد مراد از کلمه ولایت فقیه را از رئیس جلسه آیت الله  مشکینی پرس و جو می کند که یکی دیگر اعضا این مطلب  را می گویند که مفهوم ولایت فقیه همان معنایی که امام راحل بیان داشتند  می باشد ولایت فقیه  ولایتی است که امام علیه السلام بر جامعه دارد این بیان به گونه ای مورد تایید همه حاضران قرار گرفته است و حتی طرح نظری دیگر ضد این نظریه نبوده است و این همسانی قانون اساسی با مفهوم ارائه شده توسط امام راحل خیره کننده است .

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

حال مبنای مشروعیت شورای عالی انقلاب فرهنگی به چیست این مشروعیت از موارد بیان شده فوق معلوم می گردد.

اولاً :  مقام رهبری از نظر قانون اساسی دارای ولایت مطلقه است .

ثانیاً : ولایت مطلقه معنای تداوم ولایت پیامبر و ائمه علیهم السلام و اختیارات گسترده ایشان در حوزه امور عمومی است.

ثالثا : راه اعمال ولایت مطلقه مجاری قانونی است به جز در موارد ضروری و اضطراری.

از بیان این سه مطلب فهمیده می‌شود که مشروعیت شورای عالی انقلاب فرهنگی را نمی‌توان مغایر با قانون اساسی دانست و گفت که مقام رهبری اجازه تأسیس نهادهای قانونی جدید را ندارد  و بگوییم که  اگر در بند ۸ قانون ۱۱۰ شرایط مذکور فراهم باشد مقام رهبری می تواند اقدام به تأسیس نهادهای کند وال در هیچ جای دیگر قانون این اجازه به رهبری داده نشده.

البته باید به یک نکته اساسی در رابطه با نهادهایی مثل شورای عالی انقلاب فرهنگی توجه داشت که این گونه نهادها با نهادهای ذکر شده در قانون اساسی متفاوت است و تفاوتش ماهوی است چرا که  نهاد های ذکر شده در قانون از ثبات  و استقرار نسبی برخوردارند و تا آن لحظه که  قانون عوض نشود وجود دارند در حالی که این نهاد و این شورای عالی اندام المصلحه و یا مادام الضروره  است این نهاد ها تا زمانی به فعالیت می پردازند که مصلحت یا ضرورت آنها را وادار به بقا کند. هر گاه شرایط تغییر نمود و مصلحت و ضرورت از بین رفت بایستی بر اساس قانون اساسی عمل کرد.

 

نکته پیشنهادی به نظر می رسد با توجه به تحولات این چند ساله چونکه رئیس شورا رئیس جمهور است و ایشان امور اجرایی را پیگیری می کند با امضا کردن مصوبات شورا خود را درگیر حواشی و زحمت هایی می کند.

شاید به این علت است که رئیس جمهور به عنوان رئیس شورا مصوبات را امضا نمی کند، بر این اساس شاید بهتر باشد یک تغییری در ساختار مدیریتی داده شود و حق امضا برای رئیس قوه قضائیه محسوب شود تا بتواند دولت را ملزم به امضا و پیگیری جهت اجرا نماید.

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی

انتهای مطلب / علی عاطفی
منبع: نجف آبادنا

 

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آرشیو